Prof.dr.ir. J. Bouma (Bodeminventarisatie en landevaluatie) : Kweldermodel vervangt versleten poldermodel

  Nieuws
  Perskamer
  Archief
  Agenda
  2012
  2011
  2010
  2009
  2008
  2007
  2006
  2005
  2004
  2003
  2002
  2001
  2000
  1999
  Nieuws
  RSS
  Agenda
  Open dagen
  Cursussen
  Promoties & Oraties
  Congressen en symposia

4 apr 2002 16:00
Onderdeel: Wageningen Universiteit
Locatie: Aula (gebouw 362), Gen. Foulkesweg 1, Wageningen
Website: http://www.agro.wau.nl/ssg/organis/bouma.htm

 Rede van prof.dr.ir. Johan Bouma in verband met zijn afscheid als hoogleraar Bodeminventarisatie en landevaluatie en zijn benoeming tot directeur wetenschap van de Kenniseenheid Groene Ruimte van Wageningen UR. Volgens Bouma zijn discussies over disciplines of vakgebieden, zoals in dit geval de bodemkunde, alleen vruchtbaar wanneer ze geplaatst worden in een maatschappelijke context. Die context wordt niet meer adequaat weergegeven door het versleten poldermodel. Daarom stelt hij voor deze metafoor te vervangen door het kweldermodel. Want in de kwelder:
  1. regeert de onzekerheid, niet de quasi zekerheid van de polder;
  2. regeren de wetten van de natuur waaraan de mens zich moet aanpassen, en niet omgekeerd, en
  3. heerst niet de hierarchie, zoals in de polder, maar worden we allemaal nat bij hoog water.
In zijn afscheidscollege gaat hij, aan de hand van deze drie punten, na wat de consequenties zijn van het kweldermodel voor de bodemkunde.
  • Ad (1) Wetenschap kan veel onzekerheden wegnemen en kan methoden ontwikkelen die risico’s kunnen verminderen. Maar de wetenschap botst tegen duidelijke grenzen die veel scherper moeten worden onderkend, zonder daarmee het cruciale belang van diezelfde wetenschap te ontkennen. In dit verband moeten normen en waarden een veel grotere rol krijgen bij het formuleren van toekomstige handelingsperspectieven.
  • Ad(2) Moderne informatie- en communicatie technologie maakt het nu mogelijk de nutriëntenstatus van de bodem gedurende het groeiseizoen dynamisch te volgen. Via precisielandbouw kan de bemesting nauwkeurig worden afgesteld op de behoeften van het gewas. Dit betekent dat milieukwaliteitsnormen gemakkelijk kunnen worden bereikt , wat niet alleen besparingen oplevert maar ook “niet-lekkende” productiesystemen die flexibel passen in een multifunctionele landschappelijke context, en
  • Ad(3) Het MINeralen Aangifte Systeem (MINAS) is nu de kern van het mestbeleid. Dit top-down botte-bijlensysteem heeft uitstekend gewerkt om veranderingen in de landbouw in gang te zetten. Het is echter nu de tijd om daarnaast subtielere instrumenten in te zetten die uitgaan van de indrukwekkende innovatiekracht en creativiteit in de boerenpraktijk die recht doet aan de grote diversiteit van bodem- en grondwatercondities in het veld. Uitgangspunt moeten duidelijke doelen zijn voor water- , bodem- en luchtkwaliteit, en niet de middelen om die doelen te bereiken zoals nu. Bouma stelt voor die doelen gebiedsgewijs door de boeren zelf, in dialoog met het onderzoek, te laten realiseren en ze vervolgens af te rekenen op de resultaten. Milieucooperaties zouden een uitstekend vehikel kunnen zijn om dit vorm te geven. Boeren verdienen dit vertrouwen. Er ontstaat momenteel een gevaarlijke kloof tussen het Upstairs van wet- en regelgeving en het Downstairs van de praktijk waar legitimiteit van onderzoek en overheid onder sterke druk staat.
Al met al is volgens Bouma de Kwelder-metafoor geschikt om een nieuwe impuls te geven aan de vormgeving van een duurzame netwerk-samenleving.
Print dit agenda item