Een boom kan beter maar beter grote noten maken. Dit blijkt uit het onderzoek van de Wageningse promovendus Patrick Jansen. Knaagdieren blijken bij voorkeur grote noten te begraven voor later. Hoe groter de noot, hoe verder deze van de boom begraven wordt, hoe vaker deze vergeten wordt.
Bioloog Patrick Jansen onderzocht met wat gebeurt met noten zodra die in het regenwoud van Frans Guyana op de grond vallen. Hij legde in het bos duizenden noten neer. Elke noot was gemerkt met een genummerd, fluorescerend draadje. Met videocamera's keek hij welke dieren de noten weghaalden. Vervolgens traceerde de onderzoeker de noten aan de hand van de uit de grond stekende draadjes. Daarna volgde hij ze tot ze ofwel waren
opgegeten ofwel uitgroeiden tot zaailing.
Het blijkt dat veruit de meeste noten worden meegenomen door acouchy's, grote cavia-achtige knaagdieren die overdag actief zijn. Deze dieren gebruiken de noten vooral voor hun voedselvoorraad. Ze begraven de noten één voor één in de bosbodem, elke noot op een andere plek.
De knaagdieren bleken kieskeurig. Grote noten lopen een veel grotere kans op een succesvolle verspreiding dan kleine. Ze worden zowel vaker als verder weg begraven. Soms tot op honderd meter afstand van de boom. De knaagdieren vergeten de afgelegen noten vaak zodat deze succesvol konden kiemen.
Patrick Jansen concludeert, mede op basis van andere onderdelen van zijn onderzoek, dat notenbomen waarschijnlijk zijn geëvolueerd door de kieskeurigheid van hamsterende dieren. Bomen die grote noten maken, krijgen veel nakomelingen. Na verloop van tijd komen er steeds meer bomen met grote noten en steeds minder met kleine.
Volgens de bioloog toont het onderzoek dat het voor de verjonging van bomen in beheerde bossen belangrijk is de dieren te beschermen. Tot nu toe gebeurt dat zelden. Zo worden de wegen voor de houtkap na afloop gebruikt door jagers die het op de knaagdieren en andere belangrijke zaadverspreiders gemunt hebben.
Minisymposium
Op 6 februari vindt in Wageningen ter gelegenheid van deze promotie een minisymposium plaats over zaadverspreiding, getiteld Seed dipersal, size matters. Meer informatie hierover is te verkrijgen bij prof. dr. Frans Bongers, tel. (0317) 478029, e-mail frans.bongers@wur.nl.