Mw.ir. M.J.H. Moonen : Nieuwe oxidatieve enzymen voor een schoner milieu

  Nieuws
  Perskamer
  Archief
  Agenda
  2012
  2011
  2010
  2009
  2008
  2007
  2006
  2005
  2004
  2003
  2002
  2001
  2000
  1999
  Nieuws
  RSS
  Agenda
  Open dagen
  Cursussen
  Promoties & Oraties
  Congressen en symposia

30 mei 2005 13:30
Onderdeel: Wageningen Universiteit
Locatie: Aula (gebouw 362), Gen. Foulkesweg 1, Wageningen
Promotor: prof.dr.ir. I.M.C.M. Rietjens (Toxicology)prof.dr. S.C. de Vries (Biochemistry (Molecular Enzymology))
Co-Promotor: dr. W.J.H. van Berkel

Bodembacteriën zoals Pseudomonas fluorescens ACB zijn bij uitstek geschikt om in een zuurstofrijk milieu aromatische verbindingen af te breken. Hoe dat precies gaat is interessant om te weten omdat de betrokken enzymen mogelijk gebruikt kunnen worden voor de mileuvriendelijke productie van nieuwe chemicaliën, bijvoorbeeld voor de pharmaceutische industrie.

In het door STW gefinancierde onderzoek is de volledige afbraakroute van de aromatische verbinding 4 hydroxyacetofenon door Pseudomonas fluorescens ACB opgehelderd. Door zuivering van de enzymen, clonering van de betrokken genen en sequentie analyses kon worden vastgesteld dat de eerste en derde stap in deze afbraakroute worden gekatalyseerd door een nieuw type mono-oxygenase en een nieuw type dioxygenase. Uitermate interessant daarbij was de vondst dat deze oxidatieve enzymen ook actief zijn met een hele reeks andere verbindingen (substraatanalogen).

Het nieuwe mono-oxygenase zet aromatische ketonen en benzaldehydes om in aromatische esters. Daarnaast worden cyclobutanonen enantioselectief geoxideerd tot lactonen. De chemische varianten van deze zogeheten Baeyer-Villiger reacties maken gebruik van milieu-onvriendelijke peroxides en zijn weinig selectief. Het flavine-afhankelijke mono-oxygenase is het eerste enzym dat deze reacties specifiek en met zeer hoge opbrengst kan uitvoeren. Het nieuwe dioxygenase is betrokken bij het openbreken van de benzeenring van hydrochinon (1,4-dihydroxybenzeen). Deze ringsplitsing, waarbij beide atomen van moleculaire zuurstof worden ingebouwd in het semialdehyde product, is erg ongebruikelijk. Meestal wordt de benzeenring in dit soort afbraakroutes gesplitst na vorming van catechol (1,2 dihydroxybenzeen) of hydroxyhydrochinon (1,2,4 trihydroxybenzeen), dus wanneer er 2 hydroxyl groepen in de aromatische ring naast elkaar zitten. Het hydrochinon dioxygenase is een ijzer(II)-afhankelijk enzym, bevat 2 verschillende eiwitketens en is ook actief met gechloreerde en gefluorideerde substraten.

Print dit agenda item