Dit proefschrift beschrijft de ontwikkeling, validatie en routinematige toepassing van bioassays voor de detectie van dioxinen en oestrogenen in de voedselketen. De op het RIKILT ontwikkelde oestrogenen gist bioassay (REA) is gevalideerd voor het screenen van oestrogene activiteit in kalverurine en diervoeder. Deze test is gebaseerd op een genetisch gemodificeerde gistcel, die groen licht fluoresceert als deze wordt blootgesteld aan stoffen met een oestrogene werking. Voeders en urines die een verdacht signaal in de REA test geven, worden gefractioneerd. Deze fracties worden opnieuw met de REA getest en uiteindelijk worden met behulp van de instrumentele analysetechniek (GC/MS) de verantwoordelijke stoffen in de verdachte fracties geïdentificeerd. Op deze wijze kunnen zowel bekende als nog onbekende stoffen worden opgespoord.
De DR CALUX® bioassay is ontwikkeld op aan Wageningen Universiteit en door RIKILT gevalideerd voor de detectie van dioxinen en PCBs in melkvet. Deze test is gebaseerd op genetisch gemodificeerde levercellen van de rat, die licht produceren als ze worden blootgesteld aan stoffen met een dioxineachtige werking. Door toepassing van een speciale voorzuivering, is de selectiviteit van de test verhoogd. Hierdoor kan deze worden gebruikt voor de routinematige screening op dioxines. Dit is onder meer aangetoond tijdens het Duitse dioxine-incident met bakkersafval in 2003, waarbij grote aantallen diervoeders en varkensvetten zijn gescreend op de aanwezigheid van dioxinen.
Al met al blijken deze relatief simpele en goedkope bioassays zeer waardevol voor het opsporen van zowel bekende als nog onbekende stoffen en kan een voorselectie worden gemaakt tussen de overgrote meerderheid van monsters waarmee helemaal niets aan de hand is, en de monsters die een bedreiging kunnen vormen voor de gezondheid van mens en dier.