Ir. R.A. (Rutgerd) Boelens: “De Regels van het Spel en het Spel van de Regels. Normalisering en verzet in het waterbeheer in de Andes” - Wageningen UR


	Nieuws

	Perskamer

	Archief
	Agenda
	2012
	2011
	2010
	2009
	2008
	2007
	2006
	2005
	2004
	2003
	2002
	2001
	2000
	1999
	Nieuws

	RSS

	Agenda
	Open dagen
	Cursussen
	Promoties & Oraties
	Congressen en symposia

11 apr 2008 16:00

Onderdeel: Wageningen Universiteit

Locatie: Aula, gebouw 362, Gen. Foulkesweg 1, Wageningen

Organisatie: Wageningen universiteit

Promotor: prof.dr.ir. J.D. van der Ploeg (Transitie processen in Europa)

Co-Promotor: Prof.dr. H. Achterhuis (Emeritus hgl., Universiteit van Twente)

Waterrechten en eigendomsverhoudingen zijn centraal komen te staan in de wereldwijde, vaak uniforme debatten over waterbeleid, interventiepraktijk en hervormingsprogramma’s. Echter, ver verwijderd van de blauwdruk oplossingen en standaard regulering bestaat een heel andere waterwereld, diep geworteld in de dagelijkse levens van echte mensen, gebouwd rondom de ‘levende’ waterrechten en praktijken die het kloppende hart vormen van lokaal door mannen en vrouwen beheerde watersystemen. Het interdisciplinaire onderzoek analyseert de diversiteit en complexiteit van waterrechtensystemen en organisatievormen in de Andeslanden. Vervolgens laat het zien hoe deze systemen van ‘georganiseerde complexiteit’ actief miskend worden door experts, wetgeving en interventie-beleid. Sterker nog, deze pogen waterbeheergemeenschappen, inclusief hun waterorganisaties en waterrechten, ‘normaal’ te maken: d.w.z. te herscheppen volgens externe categorieën en modellen, volgens eigen beeld, normen en belangen. Deze ‘normalisering’ vindt plaats om de greep op de ‘ongrijpbare waterrechten en groepen’ te versterken. Niet alleen de klassieke, top-down onderdrukking van lokale waterrechten en gebruikersgroepen blijkt hierbij van belang, maar met name ook de moderne, participatieve beleids- en interventiebenaderingen zijn fundamenteel: ‘participatieve disciplinering’ onder de vlag van iedereen-is-gelijk. Deze verschillende manieren van onderdrukkende macht blijken elkaar niet te vervangen maar bestaan strategisch naast elkaar en werken samen.
Het onderzoek laat niet alleen zien hoe de neoliberale moderniseringsprogramma’s, met hun private eigendoms-moralisme en de markt-gestuurde toekenning van waterrechten, de lokale watergemeenschappen in de Andes in de kern geattaqueerd hebben. Het geeft ook diep inzicht in de wijze waarop ‘water expert-netwerken’ vaak bijdragen aan de standaardisering van lokale waterrechten, en normen van ‘goed beheer en bestuur’ als universeel geldig verklaren, terwijl hun moderniseringplannen de lokale waterinstituties buiten spel zetten. Het analyseert hoe ‘hydro-technologische utopieën’ pogen de (fundamenteel politieke) waterwereld te de-politiseren, juist om een ‘regime change’ te bewerkstelligen die de micro waterbestuur-niveaus koppelt aan het meso- en macro-bestuur, waarbij een politieke orde gecreëerd en bestendigd wordt die doorspekt is met de ‘morele richtlijnen’ van de politiek-economische machtsgroepen. Hoewel het concretiseren hiervan onrealistisch is, is de modernistische overtuiging dat het realiseren van deze droomstelsels rationeel en moreel noodzakelijk is, dermate sterk dat het grote invloed uitoefent op het waterbeleid en de interventie praktijk.
Wat volgt is een analyse van de strijd en strategieën van lokale gebruikerscollectieven om hun waterrechten te beschermen en/of terug te krijgen en vorm te geven middels eigen manieren van cultureel-politieke en sociale organisatie (‘verzet’). Deze strijd kan niet begrepen worden los van hun geworteldheid in wat geconceptualiseerd wordt als dynamische onderstromen: de gelaagde, vaak verborgen en moeilijk grijpbare waterrechten-fundamenten van lokale gemeenschappen. Daar worden ‘levende waterrechten’ materieel en politiek-symbolisch vormgegeven. Het selectief kopiëren en overnemen van ‘externe’ structuren, middelen en symbolen is inherent aan deze strategie. De studie analyseert hoe subtiele, ‘ondergrondse wortelstok-netwerken’ en ‘schutkleur-tactieken’ ten grondslag liggen aan de verzets-inspanningen. Meer nog dan tegen de stroom inzwemmen, richten de strategieën zich op het verdiepen en uitbreiden van de ‘non-conformistische pluriformiteit’. Op deze wijze vechten lokale watergebruikscollectieven de exclusiviteit en vanzelfsprekendheid van door de staat en markt opgelegde waterregelgeving aan en verzetten ze zich tegen zowel de verticaal opgelegde als de participatieve strategieën die de grenzen stellen tussen wat ‘normaal’ en ‘abnormaal’ waterbeheer zou zijn. Zij verwerpen de huidige waterverdeling en de aan hen opgelegde water-identiteit als een mechanische weerslag van heersende machtsverhoudingen en gaan op zoek naar het verweven van wederzijdse vormen van ‘waterkennis’ en van strijd voor watergerechtigheid.

Print dit agenda item

Meer over dit onderwerp

Directe internet uitzending van de promotie