Dhr.ir. G.J. (Gerrit Jan) Carsjens: "Ondersteunende systemen voor strategische planning van metropolitane landschappen"

De ruimtelijke planning van sterk verstedelijkte, metropolitane landschappen is een complex proces, waarin planologen en beleidsmakers te maken krijgen met uiteenlopende en veelal conflicterende belangen en een grote hoeveelheid informatie van verschillende aard en kwaliteit. De afgelopen decennia is een groeiend aantal computersystemen (zogenaamde Planning Support Systems of PSS) ontwikkeld voor de ondersteuning van planningsprocessen. De basisgedachte achter PSS is dat ze zorgen voor een betere informatievoorziening en daarmee leiden tot een bredere verkenning van alternatieven en een beter onderbouwd publiek debat. Helaas laten recente, inventariserende onderzoeken zien dat de meeste PSS in de planningspraktijk nauwelijks worden gebruikt. Dit proefschrift verkent het gebruik van PSS aan de hand van twee vragen: (1) Welke planningsbenaderingen zijn nodig om de complexe en dynamische ontwikkeling van metropolitane landschappen te kunnen sturen?, en (2) Welke PSS zijn nodig om planners en beleidsmakers te ondersteunen bij deze opgave en aan welke eisen moeten deze PSS voldoen om daadwerkelijk te worden gebruikt? Het onderzoek omvat case studies in Nederland en Zuidoost Azië.
Een algemene conclusie uit het onderzoek is dat de ontwikkeling van PSS moet beginnen bij de gebruikers, de context en het proces en niet bij de technologie. De resultaten laten zien dat het succes van PSS sterk afhangt van de toegevoegde waarde die gebruikers ervaren. Hierbij is het van belang om PSS zo transparant en eenvoudig mogelijk te houden, om te voorkomen dat gebruikers de PSS ervaren als een black box. Het onderzoek toont ook aan dat de betrokken disciplines vaak een traditionele opvatting hebben over hun rol in het planningsproces. Vaak staat dit een meer geïntegreerde benadering en het verkennen van alternatieven aan het begin van het planproces in de weg. Disciplinaire opvattingen blijken ook lastig te veranderen. PSS kunnen echter een communicatiemiddel zijn tussen disciplines en het onderling begrip over de gezamenlijke opgave verbeteren.

Het grote aantal actoren en belangengroepen dat vandaag de dag participeert in ruimtelijke planningsprocessen vraagt om een benadering waarin zowel kennis van experts als kennis en opvattingen van mensen uit de praktijk een plek krijgen. Dit vergroot de acceptatie van de resultaten en de effectiviteit van uitvoering. PSS kunnen hierbij een ondersteunende rol spelen door deze kennis en opvattingen op een systematische manier in te brengen in het planningsproces.

Titel proefschrift: “Supporting Strategic Spatial Planning. Planning support systems for the spatial planning of metropolitan landscapes”