Water- en modderstromen zorgen voor problemen op de oosthelling van de Sint-Jansberg, een stuwwal nabij Nijmegen, signaleert Alterra. ,,De lange percelen in dit gebied vormen een prachtige glijbaan voor al het water en modder. Het is de kunst om de snelheid uit de modderstromen te halen.'' De vruchtbare grond komt met name in de winter en het voorjaar naar beneden zetten, zegt erosiespecialist ing. Jannes Stolte van Alterra. Veel akkers liggen dan braak waardoor intensieve regenbuien vat krijgen op de bodem. De modder spoelt naar beneden over akkers en wegen richting het dorp Breedeweg aan de voet van de Sint-Jansberg. Volgens Stolte is het bodemverlies op de hellingen aanzienlijk: bij zware buien kan er per hectare honderden kilo's aarde wegspoelen.
Volgens de onderzoekers is actie gewenst, aangezien agrarirs en andere bewoners van het gebied schade lijden door de erosie. De modder is de laatste jaren terechtgekomen in een aantal kassen en een bloempottenbedrijf. Delen van akkerland worden onbruikbaar als de modder op bepaalde plekken accumuleert. De bodemstructuur bederft hierdoor en de gewasopbrengst neemt af. Een probleem is ook dat de nutrinten en pesticiden die met de modder meekomen, aangrenzende natuurgebieden en tuinen kunnen vervuilen.
Stolte onderzocht samen met dr. Coen Ritsema van Alterra en ing. Fer Kalis van de Dienst Landelijk Gebied (DLG) hoe de erosie te beteugelen is. Belangrijk is om akkerland ook in de winter begroeid te houden, bijvoorbeeld met gele mosterd dat de grond goed vasthoudt. Ook effectief om modderstromen tegen te houden zijn groenstroken met gras en boomwallen tussen de percelen in. Deze maatregelen leiden tot bijna een halvering van het bodemverlies, blijkt uit berekeningen met het erosiemodel LISEM.
Volgens Stolte zijn groenbemesters en groenstroken een betere oplossing dan de aanleg van retentiebekkens, een populaire maatregel onder waterschappen. Deze waterpoelen vangen water en sediment op, maar het is zinniger om te voorkomen dat grond berhaupt wegspoelt. Dit kan door de grond de nodige houvast te geven met beplanting, aldus Stolte.
De voorgestelde maatregelen worden opgenomen in het ruilverkavelingplan voor het gebied, een initiatief van de provincie Gelderland, gemeente Groesbeek, Waterschap Rijn en IJssel en DLG. Vooralsnog zullen de boeren zelf de erosiebeperkende teeltmaatregelen moeten betalen, de overheid betaalt de groenstroken en retentiebekkens. | Hugo Bouter