|
18 apr 2002
Onderdeel:
Wageningen-UR
Nummer:
0213_3
Dr Marcel Hoefnagel van het Wageningen Centre for Food Sciences bouwt modellen die voorspellen wat er met de stofwisseling van melkzuurbacterin gebeurt als je hun DNA verandert. Zo wil hij van biotechnologen echte technologen maken.,,We noemen ons wel biotechnologen, maar eigenlijk zijn we dat niet'', zegt Hoefnagel. ,,Elektrotechnici kunnen van tevoren uitrekenen wat hun schakelingen zullen doen, maar als wij bacterin modificeren, dan doen we dat eigenlijk intutief. We kunnen niet van tevoren uitrekenen wat het effect van de ingreep zal zijn.'' Met zijn bacteriemodel moet dat veranderen.In de virtuele bacterin van de proceskundige kun je genen voor enzymen uit- en aanschakelen, en vervolgens berekenen wat er dan gebeurt met de omzetting van suikers in melkzuur, azijnzuur, alcohol en smaakstoffen. In de april-editie van Microbology beschrijft Hoefnagel hoe zijn modelbacterie aangeeft wat moleculair biologen in melkzuurbacterin moeten veranderen om de aanmaak van smaakstoffen te verhogen.In het artikel kijkt Hoefnagel naar diacetyl en acetone, smaakstoffen in boter en kaas. Bacterin maken die maar in kleine hoeveelheden aan. Maar als het organisme door een genetische ingreep het enzym lactaatdehydrogenase niet meer produceert, dan stijgt de aanmaak. Het enzym zorgt voor de omzetting van suiker in melkzuur. Zonder het enzym heeft de bacterie meer grondstoffen om smaakstoffen te maken.Die constatering is niet nieuw. Het uitschakelen van het gen voor lactaatdehydrogenase is een ingreep waarvan onderzoekers al zouden verwachten dat die resultaat zou hebben. ,,De kracht van het model is dat het aanwijst wat je moet veranderen om het metabolisme te krijgen dat je wilt'', zegt Hoefnagel. ,,Dat hoeft dus niet meer op intutie te gebeuren. Het kunnen uitrekenen van de veranderingen door de ingreep is een bijkomend voordeel.''Technologen gebruiken Hoefnagels model al om de productie van acetaldehyde te voorspellen. Dat is de smaakstof die de yoghurtsmaak veroorzaakt. ,,In mijn model maakt de versleutelde bacterie van vier procent van zijn suikers azijnzuur. Bij echte organismen is dat tien procent. Het model is dus nog niet perfect.'' | Willem Koert
|