13 november 2003]Een genetisch gemodificeerde aardappel die vraatdieren - in dit geval de trips - de lust tot eten letterlijk doet vergaan. Dat heeft dr Nikolay Outchkourov in zijn proefschrift beschreven. Outchkourov maakte aardappels met een eiwitje dat de spijsvertering van de trips volkomen stillegt.,,Om eiwitten te verteren gebruiken dieren enzymen'', zegt begeleider dr Maarten Jongsma van Plant Research International. ,,Dat zijn proteases. Door remmers van die enzymen in te bouwen in aardappels zijn we erin geslaagd aardappels minder aantrekkelijk voor de trips te maken. De remmers komen in het spijsverteringskanaal van de vraatdieren in contact met de proteases en plakken eraan vast, zodat de proteases helemaal niets meer kunnen doen.''
Tripsen die zich in de kassen van Plant Research International te goed mochten doen aan de nieuwe aardappels hadden tachtig procent minder nakomelingen. Als ze de keuze kregen tussen ongemodificeerde en gemodificeerde planten stortten ze zich op planten zonder de modificatie. ,,De modificatie heeft dus een afschrikwekkend effect'', zegt Jongsma. ,,Dat zorgt ervoor dat het lang zal duren voordat de trips zich aan de modificatie heeft aangepast.''
Het gen dat is ingebouwd komt uit een zeeanemoon. ,,Maar misschien heb je niet per se genetische modificatie nodig om dit soort resistenties te verbeteren'', zegt Jongsma. ,,De meeste cultuurgewassen maken dit soort remmers ook aan, en er zijn wilde planten die nog meer proteaseremmers aanmaken dan je in onze cultuurgewassen vindt. In aardappel moet je daar dan in een kruisingsprogramma wel dertig jaar aan willen werken. Ons lukte dat met genetische modificatie in een paar maanden.''
Goede toepassingen ziet Jongsma met name in siergewassen. ''De sierteelt is berucht om het hoge gebruik van pesticiden. In die sector is de trips verreweg het grootste probleem.'' | Willem KoertNikolay Outchkourov promoveerde op 4 november bij prof. Willem Stiekema, hoogleraar Bioinformatica.