Nederland is met stip het belangrijkste broedgebied van gruttos in de hele wereld. Maar we zijn hard op weg om die koppositie te verliezen. Het aantal gruttos is in de afgelopen tien jaar gehalveerd van 90.000 naar 45.000 broedparen. De vogelbescherming wil het tij keren voor deze rode lijst-soort met de instelling van gruttoboerderijen. Alterra gaat na of deze maatregel werkt.De gruttoboerderijen zijn niet bedoeld om gruttos te fokken, het zijn reeds bestaande boerenbedrijven die een gruttovriendelijke bedrijfsvoering gaan voeren. Veertig boeren in Noord- en West Nederland nemen deel aan het project, en worden daartoe financieel in staat gesteld met geld van de Postcode Loterij, in totaal 2,3 miljoen euro.
De boeren zullen proberen de gruttos terug te krijgen door hun land minder intensief te bebouwen en met name hun beweiding en bemaaiing aan te passen op de weidevogels. Want grutto-eieren en jonge gruttos komen maar al te vaak in de maaimachine terecht ,,Minder grote oppervlakten tegelijk en niet te vroeg maaien. Dat is belangrijk om de grutto te sparen, zegt drs. Hans Schekkerman die het onderzoek vanuit Alterra leidt.
In het verleden zijn ook pogingen gedaan om de gruttopopulatie in natuurreservaten en landbouwgebieden op te krikken, maar de maatregelen waren te kleinschalig van aard, zegt Schekkerman.
De gruttos hebben het volgens hem zwaar te verduren en dat heeft naast de intensieve bemaaiing ook andere oorzaken, zoals het areaalverlies van grasland, dichtlopen van open gebieden door verspreide bebouwing, verder gaande intensivering van de landbouw en ook predatie door roofdieren. ,,Misschien zijn er ook wel problemen in het overwinteringgebied of langs de trekroute van de grutto, maar daar weten we nog weinig van.
Schekkerman gaat samen met Wageningse studenten en de onderzoeksbureaus Sovon en Altenburg en Wymenga het broedsucces van gruttos onderzoeken rond de gruttoboerderijen. De methode bestaat uit het volgen van de lotgevallen van zoveel mogelijk nesten, in samenwerking met vrijwillige weidevogelbeschermers en het bepalen van de overleving en het uitvliegsucces van kuikens in gruttogezinnen waarvan een oudervogel met een radiozender is uitgerust.
De onderzoekers hopen dat op den duur ook gruttoboerderijen worden ingesteld in westelijk en centraal Friesland, de Eempolders en de IJsseldelta, gebieden waar van oudsher ook veel gruttos zitten. | Hugo Bouter