De leerstoelgroep Visteelt en visserij zet een nieuwe methode om zaad te winnen van meervallen in de ijskast. ,,Dit is niet de kant die we verder op willen gaan, zegt dr Hans Komen van de leerstoelgroep. ,,Ethisch kan dit niet door de beugel.Mannelijke meervallen zijn niet afstrijkbaar, zoals is visteeltonderzoekers dat noemen. Om zaad te winnen nemen kwekers hun toevlucht tot een rigoureuze methode: ze slachten de mannetjes en halen het zaad uit hun testes. In wetenschappelijk tijdschrift Theriogenology publiceren Wageningers een alternatieve methode, waarbij de dieren kunnen blijven leven. Die zal de groep echter niet gebruiken.
,,In het gepubliceerde onderzoek gebruiken we oxytocine, dat samentrekkingen veroorzaakt in spieren in klieren, zegt Komen. ,,Het komt onder meer vrij bij vrouwen die borstvoeding geven of bevallen. We hebben in het onderzoek eerst weefsel uit meervalzaadballen blootgesteld aan oxytocine. De blaasjes waaruit de zaadballen bestaan, gaven daardoor meer sperma af. Daarna hebben we proeven gedaan met levende dieren, maar die verliepen niet zo goed.
Het hormoon werkte niet bij normale meervalmannetjes. De onderzoekers vonden wel effecten bij halve mannetjes, die al sinds hun jeugd waren behandeld met de anabole sterode methyltestosteron. ,,We kunnen geen zaad halen uit normale mannetjesmeervallen omdat de zaadblaas het zaad uit de zaadballen opvangt, legt Komen uit. ,,De zaadblaas is het equivalent van wat bij ons de prostaat is. Als we vissen al jong methyltestosteron geven komt de zaadblaas niet tot ontwikkeling. Injecteer je die vissen met oxytocine, dan komt er wel zaad vrij.
Veel zoden aan de dijk zetten doet de methode echter niet. De hoeveelheid zaad die vrijkomt is gering. ,,En ethisch klopt het natuurlijk niet, voegt Komen daaraan toe. ,,Je maakt dieren die abnormaal zijn. Ze groeien niet uit tot echte mannetjes. Je tast hun functionele integriteit aan. Daarom gaan we hier niets mee doen.
Het promotieonderzoek van dr Ana Viveiros, waarop de publicatie is gebaseerd, heeft nog een alternatief opgeleverd, zegt Komen. ,,We hebben nu een methode gevonden waardoor we zaad van meervallen kunnen invriezen. We moeten nog steeds mannetjes slachten om nieuwe vissen te kweken, maar we kunnen zuiniger omspringen met de cellen die we winnen. Het zaad van n mannetje kan vier tot vijf miljoen eitjes bevruchten. Daar komen 2,5 miljoen vissenlarven uit voort. | Willem Koert