Planten en dieren blijven hun grenzen verleggen
Op maandag 19 januari presenteert De Natuurkalender op haar website http://www.natuurkalender.nl de resultaten van het jaar 2003 en de plannen voor de toekomst. Planten en dieren hebben het afgelopen jaar als gevolg van de extreme weersomstandigheden net als voorgaande jaren hun grenzen verlegd aldus ir. Arnold van Vliet, cordinator van De Natuurkalender. Door de extreme weersomstandigheden in 2003 verschilde het tijdstip van bloei, bladontplooiing, eerste vlinders, eerste jonge vogels, rijpe vruchten, bladverkleuring en bladval n tot meer dan vier weken van normaal. Elk seizoen waren er wel bijzondere meldingen.
De laatste jaren is de lengte van het groeiseizoen in Nederland steeds langer geworden onder invloed van de stijgende temperaturen. De Natuurkalender, een samenwerkingsverband van twaalf organisaties, brengt deze verandering sinds 2001 van dag tot dag samen met meer dan 3000 vrijwilligers in kaart. Sinds 2003 zijn er ook scholen uit het basis- en voortgezet onderwijs bij De Natuurkalender betrokken. In 2003 zijn ruim 8000 planten-, vogel- en vlinderwaarnemingen binnengekomen op basis waarvan nu de conclusies zijn getrokken. De resultaten bieden de mogelijkheid om de lokale korte termijn effecten van veranderingen in weer en klimaat zichtbaar te maken en ze vormen waardevolle kennis op basis waarvan de effecten van mogelijke toekomstige veranderingen in klimaat beter bepaald kunnen worden.
Bijzonderheden in de seizoenen van 2003
Bijzonderheden in de winter 2002/2003: Vroege bloei sneeuwklokje, veel vroege tot zeer vroege vlindermeldingen (kleine vos, dagpauwoog, citroenvlinder) en vroeg geroffel van de grote bonte specht.
Bijzonderheden voorjaar: Zeer vroege bloei en bladontplooiing van planten (bijv. speenkruid, maarts viooltje, sleedoorn, beuk en eik). Vroege gemiddelde eerste waarneming vlinders (bijv. atalanta en klein koolwitje) en een wisselend beeld bij de vogels (jonge koolmeesjes vroeger en jonge wilde eendjes later dan vorig jaar).
Bijzonderheden zomer: Zomerplanten bloeiden gemiddeld een week vroeger dan in 2002 (bijv. grote kattenstaart). Vroege rijping van vruchten/zaden (lijsterbes, eikels, hazelnoten), vroege kleuring druiven en enkele weken vroegere oogst van granen. In de zomer vliegende dagvlinders werden gemiddeld 1 tot 1,5 week eerder gezien (bijv. bruin zandoogje) en veel vlinders hadden in 2003 een extra generatie (bijv. landkaartje en kleine vuurvlinder).
Bijzonderheden herfst: Vroege start bladverkleuring en bladval als gevolg van droogte en zonnig weer. Door de plotselinge kou aan het einde van oktober snelle en overweldigende herfstkleuring en snelle bladval (op een normaal tijdstip).
Bijzonderheden winter 2003/2004: Zeer vroege bloei eerste hazelaars, elzen en sneeuwklokjes.
Nauwelijks winterrust voor De Natuurkalender
De waarnemers van De Natuurkalender wordt door het weer geen rust gegund. Door de relatief hoge temperaturen in november 2003, het ontbreken van echt koud winterweer in december en een zachte eerste helft van januari zijn er al weer hele vroege waarnemingen van bloeiende sneeuwklokjes, hazelaar, els, witte dovenetel, maarts viooltje, eerste zang van de vink en het roffelen van de grote bonte specht. De ontwikkelingen zijn live te volgen op http://www.natuurkalender.nl.
De Natuurkalender in de komende jaren
De Natuurkalender begon in 2004 met een toekenning van financile ondersteuning voor de komende drie jaar door de Regeling Draagvlak Natuur van het Ministerie van LNV. Dit opent de deur om De Natuurkalender bruikbaar te maken voor verschillende ecologische en sociaal-economische toepassingen waaronder ecologisch onderzoek, gezondheid (hooikoorts), landbouw, en recreatie. Als gevolg hiervan voegen we onder andere een aantal grassoorten en libellen toe aan het waarnemingsprogramma.
De Natuurkalender is een samenwerkingsverband van de volgende organisaties: Wageningen Universiteit, VARA Vroege Vogels, Stichting voor Duurzame Ontwikkeling, De Vlinderstichting, SOVON Vogelonderzoek Nederland, Stichting FLORON, SME Milieuadviseurs, KNMI, Vogelbescherming Nederland, Wereld Natuur Fonds, Vereniging Onderzoek Flora en Fauna, Stichting Gierzwaluwenwerkgroep Nederland.
NOOT VOOR DE REDACTIE
Nadere informatie bij ir. Arnold van Vliet (Wageningen Universiteit, Leerstoelgroep Milieusysteemanalyse), tel. 0317 485091 of 06 28954021, e-mail arnold.vanvliet@wur.nl,Op De Natuurkalender website is het volledige Jaaroverzicht 2003 te vinden: http://www.natuurkalender.nl/.U kunt ook mailen naar de Stafafdeling Communicatie: pers.communicatie@wur.nl.