Topambtenaar Dien Hoetink had grote invloed op voedselvoorziening in WOII
Mej. Everardina Wilhelmina (Dien) Hoetink heeft, als eerste vrouwelijkeleidinggevende landbouwambtenaar in Nederland, een onmiskenbare en doorslaggevendebetekenis gehad voor de voedselvoorziening in de Tweede Wereldoorlog en voorde hele publiekrechtelijke ordening van de landbouw in naoorlogs Nederland.Die betekenis was wellicht groter geweest als zij niet op 16 februari 1945,net veertig jaar oud, stierf in het Duitse concentratiekamp Ravensbrück.Agrarisch historicus drs. Hans van Kamp schreef een biografie over Dien Hoetinkwaarop hij op 11 januari 2005 (haar 101ste geboortedag) hoopt te promoverenaan Wageningen Universiteit.
Landbouw-juriste Dien Hoetink (1904-1945) werkte van 1933 tot 1944 ophet ministerie van Economische Zaken, dat toen nog verantwoordelijk wasvoor het beleid op het gebied van de landbouw. Daar werkte ze aan wetgevingdie tot doel had een publiekrechtelijke ordening van de landbouw in Nederlandin te voeren. Voor de oorlog bleek die amper haalbaar, na de oorlog washet tientallen jaren de basis voor het stevige sociaal-economische gebouwvan de agrarische sector in Nederland, waarbij publiekrechtelijke takenwaren overgedragen aan private organisaties, zoals product- en bedrijfsschappen.
Hoetink kwam in 1940 bij het Rijksbureau voor Voedselvoorziening in Oorlogstijd(RbVVO), het bureau dat onder steeds moeilijker wordende omstandighedende voedselvoorziening in Nederland tijdens de bezetting draaiende moestzien te houden. In haar werk voor dit bureau hield Hoetink steeds in haarachterhoofd hoe de publieke ordening van de voedselvoorziening in het naoorlogseNederland zou moeten worden ingericht. “Haar regelgevende arbeid(…) dient te worden beschouwd als een vehikel dat onderweg is naarbetere tijden”, aldus Hans van Kamp in zijn proefschrift “DienHoetink.‘Bij benadering’. Biografie van een landbouwjuristein crisis- en oorlogstijd”.
Recht door zee
Van Kamp noemt het in zijn proefschrift opvallend hoe invloedrijk en doorslaggevendhet werk is geweest van het tweede echelon ambtenaren binnen het RbVVO,waartoe Hoetink behoorde, voor het slagen van die organisatie. Juist dieinvloed heeft er volgens Van Kamp mede toe geleid dat de Duitsers er nauwelijksin zijn geslaagd de landbouw en de voedselvoorziening in bezet Nederlandte ‘nazificeren’, in tegenstelling tot de handel en industrie.
Hoetink hechtte sterk aan goede wet- en regelgeving en de navolging daarvan.Dat werd haar noodlottig. Die formalistische en ‘recht-door-zee’-opstellingen haar gevoel voor menselijke vrijheid en waardigheid brachten haar intoenemende mate in conflict met de Duitse bezetter, die haar uiteindelijkop 3 augustus 1944 arresteerden, op 6 september 1944 naar het concentratiekampRavensbrück afvoerden, waar ze op 16 februari 1945stierf, waarschijnlijkin de gaskamer. Haar directe baas, directeur-generaal Louwes van het RbVVOzei na de oorlog tegen de Enquêtecommissie Regeringsbeleid 1940-1945over zijn medewerkers die in de oorlog het leven lieten: “Het meesttragische geval is wel geweest (…) het verdwijnen van mejuffrouwE.W. Hoetink”.
De naam van Dien Hoetink leeft nog altijd voort in het personeelfonds vanhet ministerie van LNV. Het is de opvolger van het fonds dat Hoetink ooitzelf mede oprichtte binnen het RbVVO oprichtte voor financiële hulpaan collega’s die door omstandigheden buiten hun schuld in problemenwaren gekomen.
Van Kamp
Johan-Evert (Hans) van Kamp (Leiden, 1947) studeerde in Leiden een vrijdestudierichting Rechten gecombineerd met Jeugdsociologie. Tot enkele jarengeleden was hij directeur personeel- en arbeidsomstandigheden en plaatsvervangendsecretaris van de toenmalige Landbouwuniversiteit Wageningen. Daarna washij wetenschappelijk onderzoeker bij de leerstoelgroep Agrarische Geschiedenisvan Wageningen Universiteit. Voor zijn gedichten (onder het pseudoniemHans Ober kreeg hij in 1993 de Poëzieprijs Ede en in 1994 de MeulenhofPoëzieprijs.
NOOT VOOR DE REDACTIE
Hans van Kamp promoveert bij prof.dr. P. Kooij, hoogleraar Agrarische Geschiedenisaan Wageningen Universiteit op het proefschrift Dien Hoetink.‘Bijbenadering’. Biografie van een landbouwjuriste in crisis- en oorlogstijd.De promotieplechtigheid vindt plaats op dinsdag 11 januari 2005 om 13.30uur in de Aula, Generaal Foulkesweg 1 in Wageningen.
Voor meer informatie:
Hans van Kamp, tel. 0317 48 55 43, e-mail hans.vankamp@wur.nl,
of Bouke de Vos, persvoorlichter Wageningen UR, tel. 0317 480 180, e-mail:bouke.devos@wur.nl.
De integrale tekst van het proefschrift is als PDF-file in te zien viahttp://www.sls.wau.nl/rhi/VanKamp/Hoetink.pdf