Eiwitten functioneren pas goed als ze de juiste ruimtelijke vorm aannemen. Ze moeten zich als een origamipoppetje vouwen. Dat lukt niet meteen, ontdekte een Wageningse promovendus. De eerste keer gaat het dikwijls fout.,,Wie niet met de vouwing van eiwitten bezig is, is meestal verbaasd als ik het ze vertel, zegt ir Yves Bollen. ,,Iedereen heeft toch het idee dat dit soort processen efficint en gestroomlijnd zouden moeten verlopen. Maar dat is kennelijk niet zo.
,,Ik vergelijk het vouwen van een eiwit wel eens met het opvouwen van een wegenkaart in de auto, zegt de onderzoeker. ,,Uitgevouwen lijkt het alsof je hem op een bepaalde manier moet vouwen, maar als je dat hebt gedaan blijkt dat niet te kloppen. Je bent misleid. Zo is het met eiwitten ook, vermoed ik. Eiwitten zijn ketens van aminozuren, en de volgorde van aminozuren suggereert een bepaalde vouwing. Die neemt het eiwit aan, maar blijkt dan niet de juiste manier te zijn.
Promovendus Bollen onderzocht de vouwing van het eiwit flavodoxine in een project dat werd gesponsord door wasmiddelenfabrikant Unilever. ,,Flavodoxine is een eiwit dat lijkt op vetsplitsende enzymen die fabrikanten in hun wasmiddelen doen, zegt Bollen. ,,Bij hoge temperaturen werken die niet zo goed. Om hun werk te doen moeten die enzymen zichzelf vouwen, en de juiste driedimensionale vorm aannemen. Dat lukt bij hoge temperaturen niet zo goed.
Meer fundamentele kennis over vouwing van eiwitten leidt misschien tot efficinter vouwende eiwitten. Dat is de reden waarom het concern in Bollens onderzoek was genteresseerd.| Willem KoertYves Bollen promoveert op 15 juni 2004 bij prof. Sacco de Vries, hoogleraar Biochemie.