Agrarisch natuurbeheer moet zich minder richten op bescherming van soorten
Om kansen voor natuurontwikkeling in het agrarisch buitengebied te vergroten zoucirca vijf procent van het oppervlak van agrarische bedrijven moeten worden gevrijwaard vanmeststoffen, bestrijdingsmiddelen en verstoring. Op die manier ontstaan soortenrijke slootkanten,perceelranden en overhoekjes, waarop zowel wilde planten, insecten als vogelsoorten als patrijs,veldleeuwerik en grauwe kiekendief goed gedijen. Zelfs op intensief beheerde bedrijven is hetmogelijk dergelijke soortenrijke habitats te creren, aldus prof.dr. Geert de Snoo in zijn oratieop 28 oktober aan Wageningen Universiteit.
De speelruimte voor de natuur in de landbouw in Nederland is beperkt. Daardoor is ersprake van achteruitgang van het aantal soorten in het agrarisch gebied. Elementen als slotenen slootkanten vormen slechts twee procent van het bedrijfsoppervlak. 96 procent wordt ingenomendoor gewassen, nog eens twee procent door gebouwen en verhardingen.
In zijn oratie Dynamisch land - Rijke natuur constateert prof.dr. De Snoo dat hetagrarisch natuurbeheer zich tot nu toe te veel heeft geconcentreerd op het beschermen vandier- en plantensoorten die we vanuit onze eigen optiek belangrijk vinden, zoalsweidevogelsoorten en zeldzame planten. Deze benadering is te eenzijdig, aldus de bijzonderhoogleraar Agrarisch natuur- en landschapsbeheer. Het nemen van maatregelen voor n of enkelesoorten, kan nadelig uitpakken voor andere soorten. Hij constateert dat zelfs binnen een groep alsde weidevogels afzonderlijke soorten anders op maatregelen kunnen reageren. Een meer principieelbezwaar is echter dat de soortenbenadering weinig recht doet aan de dynamiek van de landbouw(zoals wisselende teelten) en de veranderlijkheid van de natuur. De te verwachten verdere moderniseringvan de productiewijze in de landbouw zal steeds verder uit de pas gaan lopen het beheer van afzonderlijkesoorten.
Prof. De Snoo pleit dan ook voor een andere benadering van het agrarisch natuurbeheer, die zichmeer richt op het stimuleren van natuurlijke processen in en rond akkers en graslanden, waarbij hijzelfs natuurontwikkeling op agrarische bedrijven niet uitsluit. Vanuit de vorig jaar ingesteldenieuwe leerstoel Agrarisch natuur- en landschapsbeheer hebben studenten reeds deze nieuwe benaderingopgepakt. Uit hun werk blijkt dat het insectenleven in koeienvlaaien op gangbare melkveebedrijven sterkachterblijft bij dat van biologische bedrijven en natuurterreinen. Deze belangrijke voedselbron voorkuikens van weidevogels zal nog verder opdrogen wanneer in Nederland de koeien op stal worden gezet.Slechts als er voldoende insecten zijn, kan bijvoorbeeld de patrijs of grutto zich handhaven, omdateen gruttokuiken per dag wel 10.000 insecten nodig heeft.
In het toekomstig onderzoek aan Wageningen Universiteit zal prof. De Snoo zich ondermeer richtenop het bepalen van de landschappelijke ruimte die nodig is voor een rijke natuur in het buitengebied.Daarbij kunnen perceelranden worden ingericht met besdragende struiken en bloeiende plantensoortendie ook voor recreanten aantrekkelijk zijn. Op die manier kan ook de binding en waardering van natuuren landschap bij de burger worden versterkt.
Geert de Snoo (1961) studeerde aan de Vrije Universiteit en promoveerde in 1995 aan de Universiteit Leiden.
NOOT VOOR DE REDACTIE
Prof.dr. G.R. de Snoo spreekt zijn inaugurele rede Dynamisch land - Rijke natuur uit opdonderdag 28 oktober om 16.00 uur in de Aula van Wageningen Universiteit, Gen. Foulkesweg 1,Wageningen. Nadere informatie bij prof.dr. Geert de Snoo, tel. 071 5277456 of donderdags0317 483826, e-mail Geert.desnoo@wur.nl of bij Jac Niessen, wetenschapsvoorlichter WageningenUR, tel. 0317 485003, e-mail Jac.niessen@wur.nl, bij wie ook de tekst van de rede is -onder embargo - verkrijgbaar is.