Vervuilde bagger kan eenvoudiger worden gereinigd dan vaak wordtgedacht. Niet door het op te slaan in slibstorts onder water, maar door hetbloot te stellen aan de lucht via het zogenoemde “landfarming”.Zelfs tijdens het biologische reinigingsproces is hergebruik van de baggeral mogelijk. Dat stelt Alterra-onderzoeker Joop Harmsen, die op 22 novemberop dit onderwerp promoveert aan Wageningen Universiteit.
Tot 2010 zal Nederland 250 miljoen kubieke meter baggerspecie moeten verwerken.De bagger komt uit rivieren, kanalen, havens, grachten, sloten, meren en anderewaterstromen die open gehouden moeten worden. In ongeveer eenvijfde deel daarvanbestaat de belangrijkste vervuiling uit polycyclische aromatische koolwaterstoffen(PAK's) en minerale olie. Die vervuilde baggerspecie is wel te reinigen. Zois zelfs de zeer zwaar verontreinigde baggerspecie uit de Amsterdamse Petroleumhavengereinigd tot grond die zonder risico's te hergebruiken is. Hergebruik iszelfs al mogelijk gedurende de reiniging.
De neiging om vervuilde baggerspecie op te slaan in slibstorts is geen oplossingvoor met PAK’s en minerale olie vervuilde bagger. Als deze baggerspeciein een depot onder water opgeslagen wordt, blijft het vuil. Er komt geen zuurstofbij de bagger, waardoor de micro-organismen niet in staat zijn om de PAK'sen de minerale olie af te breken. Het probleem blijft dus bestaan.
Voor de vervuilde baggerspecie kan het zogenoemde “landfarming”een oplossing zijn, waarbij de bagger in een laag van tussen de vijftig enhonderd centimeter wordt uitgespreid zodat het indroogt. Daarbij stelt dezuurstof uit de lucht de micro-organismen in staat om de verontreiniging afte breken. Verder is er geduld nodig, omdat een volledige afbraak tussen detien en vijftig jaar kan duren. De vervuiling in de bagger breekt in eerstefase relatief snel af, en in die eerste fase kan ook nog eens versneld aandie afbraak worden gewerkt met technisch vernuft (intensieve landfarming).Maar uit een praktijkexperiment bij de Kreekraksluizen blijkt dat de afbraakdaarna trager verloopt. De vervuilde deeltjes zijn in deze afbraakfase moeilijkerlos te weken van de bodemdeeltjes, en uit onderzoek blijkt dat er geen technischeoplossingen zijn om de afbraak in die fase te versnellen. De activiteitenop de landfarm kunnen dan worden verminderd (extensieve landfarming).
Voor bagger, die kleine hoeveelheden PAK’s en minerale olie bevat,is er een eenvoudiger oplossing. De huidige verspreiding hiervan in landbouw-en natuurgebieden kan worden voortgezet, maar dan wel zodanig dat de bodemin die gebieden de verontreiniging makkelijk kan verwerken. Plantengroei zoals in de natuur en in de landbouwis heel effectief voor het reinigen van de bagger. De wortels van de begroeiingbeluchten de grond.
Landfarmen is een goedkope techniek om verontreinigde baggerspecie om te zettenin gezonde grond. Zeker als het gecombineerd wordt met een nuttige toepassingzoals natuurontwikkeling, ophogingen, geluidswallen, in bermen van wegen enteelt van biomassa voor opwekking van energie. De risico's die de verontreinigingmet zich mee brengt zijn controleerbaar en alleen in het begin relatief groot.Bij de teelt van gewassen op te reinigen bagger moeten we wel oppassen datde bagger niet wordt gebruikt bij de consumptieteelt. Zelfs als bewezen isdat de bagger niet giftig is, zullen de producten die erop geteeld wordenonverkoopbaar zijn.
De weerstand tegen deze baggerspecies zal groot zijn, of ze nu opgeslagenworden of uitgespreid en blootgesteld aan de lucht. Ze zullen na biologischereiniging in de toekomst echter niet langer voor risico’s zorgen enals schone grond deel uitmaken van onze omgeving. Met alle kubieke metersbaggerspecie die in de toekomst nog verwerkt zullen moeten worden, is diteen kant die Nederland op zal moeten.
NOOT VOOR DE REDACTIE
Joop Harmsen is wetenschappelijk onderzoeker bij Alterra. Op 22 november 2004promoveert hij met zijn proefschrift ‘Landfarming of Polycyclicaromatic hydrocarbons and mineral oil contaminated sediments’ aande Wageningen Universiteit. Meer informatie over het proefschrift kun u verkrijgenbij Joop Harmsen, tel. 0317 474360, e-mail joop.harmsen@wur.nl.Zie ook http://www.nwo.nl/nwohome.nsf/pages/nwop_66nd4k