Onderzoekers van Wageningen Universiteit hebben als eersten aangetoonddat Trichogramma-sluipwespen zich vegetatief kunnen vermeerderen na een natuurlijkeinfectie met Wolbachia-bacteriën die van een andere sluipwespensoort afkomstigis. De ontdekking maakt het voordehandliggender om de biologische bestrijdingvan rupsenplagen nog effectiever te maken door sluipwespen met Wolbachia teontwikkelen en te gebruiken. De resultaten worden 7 maart gepubliceerd in hettijdschrift Proceedings of the Royal Society London, Biological Sciences.
De Wageningse entomoloog Ties Huigens vond samen met onderzoekers van Universiteitvan Californië in Riverside dat Wolbachia-bacteriën tussen de soortenTrichogramma kaykai enTrichogramma deion overgedragen kunnen worden. Deze nauwaan elkaar verwante soorten komen naast elkaar voor in de Mojave-woestijn (VS),en parasiteren op dezelfde vlinderachtigen. De resultaten maken duidelijk datdeze sluipwespen in de natuur regelmatig met Wolbachia geïnfecteerd rakendoordat hun eitjes gezamenlijk met besmette eitjes van een andere sluipwespensoortin één vlindereitje terechtkomen. Tot op heden ging de wetenschaper vanuit dat de overdracht van bacteriën tussen sluipwespsoorten alleen ‘opevolutionaire schaal’ gebeurde, dus hoogst zelden.
Eerder had de Wageningse onderzoeker al aangetoond dat de overdracht van Wolbachianaar eitjes van dezelfde sluipwespensoort plaatsvindt. Het is nu voordehandliggenderom de infectie met Wolbachia in te zetten om de biologische bestrijding metTrichogramma’s nog effectiever te maken. De resultaten laten namelijkzien dat er met de introductie van extra Wolbachia-bacteriën in Trichogrammageen risico ontstaat op extra overdracht van Wolbachia-bacteriën die verstorendzou kunnen werken op ecosystemen. De overdracht vindt in de natuur immers ookal plaats.
Nu al op grote schaal
Trichogramma-sluipwespen worden veelvuldig ingezet in de Nederlandse glastuinbouwvoor de biologische bestrijding van rupsenplagen. De tuinders hoeven daardoorniet of nauwelijks tegen deze plaag te spuiten. De vrouwtjes leggen eitjesin de eitjes van vlinders en motten. De larven van de sluipwesp schakelende rupsen uit, waardoor geen schade aan het gewas ontstaat.
In de geslachtsorganen van de vrouwelijke sluipwespen komen regelmatig Wolbachia-bacteriënvoor. De bacteriën leven daar in symbiose met de sluipwesp. Bijzonderis dat de Wolbachia-bacterie in staat is om de reproductie van de sluipwespte beïnvloeden. De bacterie zorgt ervoor dat onbevruchte eitjes via zogenaamdevegetatieve vermeerdering uitgroeien tot vrouwtjes met hetzelfde DNA-pakketals de moeder. Ook de bevruchte eitjes groeien uit tot vrouwtjes. Er wordendus geen mannelijke nakomelingen meer geproduceerd.
Zowel de bacterie als de tuinder hebben baat bij zo veel mogelijk vrouwtjes.Alleen vrouwtjes leggen eieren en kunnen daarmee plagen bestrijden en alleenvrouwtjes kunnen voor de bacterie als gastheer optreden.
Wageningen Universiteit publiceerde al in 1997 het feit dat de Wolbachia wellichteen goed aanknopingspunt zou kunnen zijn om de sluipwesp nog effectiever temaken voor de biologische bestrijding. De vraag was echter of sluipwespen inde natuur ook door Wolbachia geïnfecteerd raken, en op wat voor manierendit gebeurt. Daar moest fundamenteel onderzoek van Wageningen Universiteitinzicht in geven. In 2000 publiceerde Wageningen Universiteit al dat de overdrachtvan Wolbachia bínnen sluipwespensoorten regelmatig plaatsvindt. De nieuweresultaten geven aan dat er bij het gericht ontwikkelen en gebruiken van sluipwespenmet Wolbachia géén sprake is van een drastische vergroting vande kans van kruisbesmetting tussen onverwante sluipwespensoorten.
NOOT VOOR DE REDACTIE
Nadere informatie bij Erik Toussaint, (hoofd Communicatie Plant Sciences Group,Wageningen UR), tel. 0317 477017 of 06 51565949 of e-mail erik.toussaint@wur.nl