De vliegtechniek van de gierzwaluw en straaljager vertoont verrassendeovereenkomsten. Terwijl de vogel in glijvlucht zijn vleugels naar achterenhoudt en zo eenhoge snelheid ontwikkelt, beweegt hij die naar voren voor hij een scherpebocht inzet. Dezelfde techniek gebruiken straaljagers met beweegbare vleugels.De onderzoekers Ulrike Müller en David Lentink van Wageningen Universiteitbeschrijven deze overeenkomst naar aanleiding van een artikel van prof. JohnVideler en collega’s van de Rijksuniversiteit Groningen. Beide artikelenzijn te vinden in Science van 10 december.
Technologie en natuur ontmoeten elkaar in de vliegtechniek van de gierzwaluwen straaljager van het type met beweegbare vleugels, zoals de F14 Tomcaten de Tornado. De vliegende zwaluw wordt in de lucht gehouden door vleugelsmet een uitgekiende vorm die onder een optimale hoek met de aanstromendelucht staan. Boven de gebogen vleugels ontstaat op de lange handvleugeleen tornado-vormige luchtstroom, waarin de luchtdruk lager is. De vleugelvormvan zo’n gestroomlijnde vogel heeft veel weg van straaljagers ende Concorde, met zijn typische deltavleugel, die echter verhoudingsgewijsklein is ten opzichte van die van conventionele vliegtuigen. Ook hier isde stabiele sterke ‘lift ‘ door de tornadowervels beslissendvoor een veilige vlucht en landing.
Tijdens de jacht op insecten maken gierzwaluwen vanuit een glijvluchtspectaculaire vliegbewegingen. Vanuit hoge snelheid kunnen ze snel afremmenom vervolgens een scherpe bocht te draaien om een insect te pakken. Daartoebewegen zij hun vleugels naar voren. Diezelfde beweging komt terug in gevechtsvliegtuigenmet beweegbare vleugels die in een luchtgevecht zijn verwikkeld, waarbijoptimale prestaties worden vereist bij zowel hoge als lage snelheden.
De Wageningse onderzoekers zien in vervolgonderzoek mogelijkheden voorhet ontwikkelen van micro vliegtuigjes voor bepaalde doeleinden, met eenhoge flexibiliteit en mini start- en landingsbanen.
NOOT VOOR DE REDACTIE
Nadere informatie bij dr. Ulrike Müller, tel. 0317 483335, e-mailulrike.muller@wur.nl of bij David Lentink, tel. 0317 483335, e-mail david.lentink@wur.nl,of bij Jac Niessen, wetenschapsvoorlichter Wageningen UR, tel. 0317 485003,e-mail jac.niessen@wur.nl. Hunartikel Turning on a Dime staat in Science vol. 306 (10 dec. 2004), p.1899-1900. De Rijksuniversiteit Groningen heeftover de publicatie van Videler e.a. een persberichtuitgestuurd getiteld Gierzwaluw wervelt door de lucht.