Deherfst houdt dit jaar langer aan dan normaal. De hoge temperaturen inseptember en oktober zijn daarvan de oorzaak. Dit blijkt uit de vergelijkingvan de huidige herfstwaarnemingen met nieuw beschikbaar gekomen gegevens uitde periode 1868 tot 1968. Volgens DeNatuurkalender is dit wederom een bewijs van het langer wordende groeiseizoen datdoor klimaatverandering wordt aangestuurd.
Uit waarnemingen in de natuur blijktdat door de stijgende temperaturen het groeiseizoen langer wordt. Vooral delentes beginnen steeds vroeger. Zo is de lente van 2004 gemiddeld vijftiendagen eerder begonnen. Tegelijkertijd zorgt de stijging van de temperatuurvoor een steeds later najaar. Uit dit jaar gedigitaliseerde waarnemingen vanbladverkleuring en bladval uit de periode 1868 tot 1968 blijkt dat de herfstin Nederland in 2004 lang aanhoudt. Door de relatief warme maanden septemberen oktober en het ontbreken van koude nachten (met nachtvorst) laat debladverkleuring en bladval bij veel bomen op zich wachten.
Iedereen kan aan de hand van de natuurzelf bepalen hoe ver de herfst gevorderd is. Als een berk bijvoorbeeld pashalverwege november zijn laatste bladeren verliest is dat een teken van eenlate herfst. Zijn in die periode pas de laatste bladeren aan het verkleuren,dan loopt de herfst kennelijk nog verder achter met de kalender. De bladerenvan zomereiken en beuken zijn normaal gesproken eind oktober volledigverkleurd en half november is het grootste deel van de bomen volledig kaal.Ook els, hazelaar en linde hebben normaal gesproken al hun blad verloren. Opdit moment hebben echter veel bomen nog bladeren die, bijvoorbeeld bij veelzomereiken, deels nog groen zijn.
De Natuurkalender is eensamenwerkingsverband tussen Wageningen Universiteit, VARAs Vroege Vogels,Stichting voor Duurzame Ontwikkeling, De Vlinderstichting, SOVONVogelonderzoek Nederland, Stichting FLORON, KNMI, SME-Milieuadviseurs,Wereld Natuur Fonds, Vogelbescherming Nederland, Vereniging Onderzoek Floraen Fauna, Stichting Gierzwaluwenwerkgroep Nederland.
NOOT VOOR DE REDACTIE
DeNatuurkalender heeft een bijdrage geleverd aan het boek OpgewarmdNederland dat op 11 november in Artis is gepresenteerd (ziehttp://www.opgewarmdnederland.nl/). Nadere informatie over DeNatuurkalender is verkrijgbaar bij ir. Arnold van Vliet (WageningenUniversiteit), cordinator van De Natuurkalender, tel. 0317 485091 of 0628954021, e-mailarnold.vanvliet@wur.nl,http://www.natuurkalender.nl/ of bij Jac Niessen, wetenschapsvoorlichterWageningen UR, tel. 0317 485003, e-mailjac.niessen@wur.nl.