Er wordt geen entreegeld gevraagd en het geeft een unieke kijk op Nederland: akkerrand-toerisme. Nieuwe wandelpaden zijn aangelegd in ondermeer Brabant en Zuid-Holland en er volgen nog velen, verwachten Wageningse onderzoekers van Alterra en Praktijkonderzoek Plant & Omgeving.De uitgezette wandelroutes zijn volgens de onderzoekers een succes. De nieuwe wandelpaden zijn met name te vinden op boerenbedrijven die actief zijn met agrarisch natuurbeheer. Dit houdt ondermeer in dat boeren naast het produceren van voedsel ook natuur inpassen in hun bedrijfsvoering. Er worden wilde grassoorten en bloemenmengsels ingezaaid en stroken land niet of minder bemest en gevrijwaard van pesticiden. Een bloemenweelde, een rijkdom aan vogels en ook minder vieze sloten zijn het prettige gevolg.
Dit is ondermeer te zien op akkerbouwbedrijven in de Hoeksche Waard, en bloembollenbedrijven bij Voorhout en Lisse, die een deel van de akkerranden hebben ingericht als wandelpad, nu goed bezocht. Dit is een project van LTO waarbij PPO heeft meegewerkt aan de planvorming, monitoring en evaluatie. PPO is samen met Alterra ook in het Brabantse Maashorstgebied bezig een netwerk van boeren-wandelpaden op te zetten. Vooralsnog blijft het bij wandelpaden; fietsroutes staan nog niet in de planning.
Recreanten kunnen wel degelijk echte natuur verwachten op de rand van het boerenland. Het traditionele beeld van stinkende slootjes en koeienvlaaien kan worden bijgesteld, denkt ook dr. Frans van Alebeek, onderzoeker multifunctionele bedrijfssystemen bij PPO. We zien nu aanlokkelijke gras- en bloemenstroken. Akkerranden zijn in onze visie multifunctioneel. Ze kunnen fungeren als buffer en vanggewas, zodat minder gewasbeschermingsmiddelen en mest in het water komen. De randen kunnen echter tegelijk net zo goed als wandelpad dienen, en zijn aantrekkelijk omdat ze een leefgebied vormen voor allerlei kleine dieren en planten.
Er lopen ook veel kevers en spinnen rond in de onbemeste en onbespoten akkerranden, en de boeren hebben hier voordeel van. Van Alebeek: Veel van deze insecten zijn natuurlijke vijanden van bladluizen. Zo hebben we op ons proefbedrijf in Nagele gezien dat deze insecten in korte tijd de bladluis in de aardappelen wegvreten.
De onderzoekers signaleren wel een mogelijk probleem: op een drukke wandelroute kunnen broedvogels uit de akkers worden verjaagd. Een oplossing kan zijn om de belangrijkste weidevogel hotspots die bekend zijn, niet automatisch in het padennetwerk op te nemen, of om wandelpaden niet het gehele jaar open te stellen.
Tijdens de praktijkdag die PPO organiseerde in juni, bleek dat ook agrarirs uit Limburg en het noorden van het land belangstelling hebben om wandelpaden aan te leggen op hun akkers. Dit in combinatie met agrarisch natuurbeheer, waarvoor een subsidieregeling bestaat van de overheid. De Wageningse onderzoekers verwachten de komende jaren een forse uitbreiding van boeren-wandelpaden, ook omdat agrarirs zelf aan de slag kunnen gaan met behulp van het boekje Uit de voeten met wandelpaden over boerenland, een praktische leidraad geschreven door PPO, Alterra en de Animal Sciences Group. | Hugo Bouter