Een internationaal team van onderzoekers zal zich de komende vijfjaar richten op onderzoek naar de ontwikkeling van methoden om malariamuggenmet geurente misleiden. Op de manier kan het aantal gevallen van malaria in tropischAfrika sterk dalen. Wetenschappers van Wageningen Universiteit werken daarbijsamen met collega’s uit de Verenigde Staten, Tanzania en Gambia, onderleiding van onderzoekers van de Amerikaanse Vanderbilt Universiteit en ontvangendaarvoor 8,5 miljoen dollar (ca. zeven miljoen euro) van de Amerikaanse Foundationfor the National Institutes of Health (FNIH) en de Bill and Melinda GatesFoundation.
Het gehele onderzoeksteam bestaat uit onderzoekers van de Vanderbilt University(Nashville Tennessee), Yale University (New Haven, Connecticut), WageningenUniversiteit, het Ifakara Health Research and Development Centre in Tanzaniaen de Medical Research Council Laboratories in Gambia. Hun onderzoek heefttot doel de populatie van muggen die malaria overbrengen te reduceren doorhet opzetten van geurvallen en het gebruik van effectieve afstotende middelendie de muggen weghouden van mensen. Op deze wijze hopen ze dat het risicovan het overbrengen van malaria aanzienlijk kan worden teruggebracht.
Om een geschikte gastheer (de mens) te vinden gaan de vrouwtjes van malariamuggenaf op geuren die zij met hun antennes opvangen. Zij herkennen de geur vande gastheer, bij wie zij bloed zuigen dat ze nodig hebben voor de productievan eitjes. Tijdens de bloedmaaltijd kunnen malariaparasieten vanuit demug het menselijk lichaam binnenkomen. Een klein percentage van de malariamuggenis met de Plasmodium parasiet besmet. Deze parasieten zijn verantwoordelijkvoor de ziekte malaria. Wanneer een besmet persoon, na een incubatietijdvan tien tot veertien dagen, vervolgens weer door een mug wordt gestokenverspreidt de malariaparasiet zich verder onder de muggenpopulatie. Daardoorneemt de besmettingskans voor andere mensen toe. Het aantal gevallen vanmalaria bedraagt wereldwijd tussen de 300 en 660 miljoen per jaar, en isdaarmee de belangrijkste levensbedreigende ziekte ter wereld, die jaarlijksruim een miljoen dodelijke slachtoffers maakt.
Geurige insectenval
De malariamug Anopheles gambiae komt af op een complex van mensengeurenom de gastheer te vinden. Het onderzoeksteam aan Vanderbilt University(Nashville, Tennessee) en Yale University (New Haven, Connecticut) inde Verenigde Staten richt zich op het ontwikkelen van geurstoffen waarvoorde antennes van de mug erg gevoelig zijn. Dit team zal aantrekkelijke,afstotende of verwarring veroorzakende geurstoffen identificeren en testen.Daarna bekijken aan Wageningen Universiteit de onderzoekers Willem Takkenen Bart Knols het effect van de meest interessante geurstoffen, afkomstiguit het Amerikaanse onderzoek, op het gedrag van de muggen. De stoffendie de sterkste reacties geven (aantrekking, afstoting of desoriëntatie)worden vervolgens in Ifakara, Tanzania, in een nagebootste natuurlijkesituatie getest. De daaruit volgende ideale mengsels van geurstoffenvinden hun weg naar Afrikaanse dorpen die aan een grootschaliger praktijktoetsvan het project meewerken. In deze dorpen, in de Gambia en Tanzania,zijn de geografische condities tegengesteld zodat er verschillende soortenmuggen voorkomen. Daardoor zouden de uitkomsten van het onderzoek toepasbaarkunnen zijn op het grootste deel van tropisch Afrika. Als de experimentengunstig uitvallen kunnen in Afrika dorpen en woningen straks extra beschermdworden door afwerende en verwarring veroorzakende geurstoffen waardoorde mensen minder worden gestoken, terwijl buiten de dorpen insectenvallenmet aanlokkende geurstoffen worden opgesteld die de muggen niet kunnenweerstaan. Het uiteindelijke doel is de overdracht van malaria te verkleinendoor het gebruiken van geurmaatregelen.
De uiteindelijke resultaten kunnen ook tegen andere ziekteoverbrengendemuggen worden ingezet, zoals de mug Aedes aegypti die knokkelkoorts (dengue)verspreidt en tegen Culex pipiens, drager van het West-Nijlvirus.
Eerder deze maand kwam de onderzoeksgroep Entomologie van Wageningen Universiteitin het nieuws met het onderzoek naar een biologische methode om malariamuggente bestrijden. Die methode bestaat uit het ernstig verzwakken van de muggenvia een schimmel, nog voorde muggen een mens met malariaparasieten kunneninfecteren. Het Wageningse team werkt aan verschillende methoden voor debestrijding van de malariamug, die in de toekomst samen kunnen worden ingezetin een alomvattende strijd tegen deze dodelijke ziekte.
NOOT VOOR DE REDACTIE
Meer informatie bij dr. Willem Takken, leerstoelgroep Entomologie, WageningenUniversiteit, tel 0317 484652 of 06-10534463 (’s avonds, 0317 412739), of bij Bart Knols, tel 00 43 1 2600 28246. NB: Willem Takken isna 30 juni a.s. in het buitenland en daardoor moeilijk bereikbaar!
Ook kunt u bellen met Bouke de Vos, persvoorlichter Wageningen UR, tel.0317 480180, e-mail bouke.devos@wur.nl.
Meer informatie over het Amerikaanse onderzoeksdeel: David Salisbury (VanderbiltUniversity), tel. 00 1 615 343 6803, of davis.salisbury@vanderbilt.edu,Janet Emmanuel, (Yale University), tel. 00 1 203 432 1333, janet.emanuel@yale.edu.