Bepaalde virussen kunnen overgewicht veroorzaken, zo meldde de Sunday Times deze week. Onderzoekers van de University of Wisconsin troffen bij dikke mensen opvallend hogere concentraties aan van het Adenovirus-36 dan bij slanke mensen. Ook kippen die met een soortgelijk virus werden geïnfecteerd ontwikkelden een hoger lichaamsgewicht dan hun soortgenoten. Volgens onderzoeksleidster dr. Leah Whigham moeten mensen in de strijd tegen zwaarlijvigheid niet alleen verstandig eten en voldoende bewegen, maar ook hun handen wassen om besmetting te voorkomen. Tijd voor een nieuwe aanpak van obesitas?
Prof. Martijn Katan, hoogleraar Voedingsleer:
‘Dit lijkt me de zoveelste poging om een ingewikkelde verklaring te vinden voor een probleem waar al een simpele verklaring voor bestaat: obesitas wordt veroorzaakt doordat mensen meer calorieën opnemen dan ze verbranden. Dit onderzoek vindt een verband met bepaalde virussen. Het ziet er allemaal heel gewichtig uit, maar wie zegt dat die virussen ook de oorzaak van het hogere gewicht zijn? Misschien hebben dikke mensen wel meer kans op besmetting met zo’n virus. Ken je het beginsel ‘het scheermes van Ockham’? Dat zegt: Pluralitas non est ponenda sine necessitate. Oftewel, je moet niet nog meer verklaringen gaan verzinnen als daar geen noodzaak voor is. Dit is zo’n geval.
Deze onderzoekers stellen dat de sterke toename van obesitas moeilijk te verklaren is met alleen de veranderde eetgewoonten en vermindering van beweging, maar ik zie daar geen reden voor. Je hoeft niet zo vreselijk veel te eten en te blijven zitten om twintig kilo aan te komen. Als je maar de tijd hebt. Bij de meeste mensen duurt het ook twintig jaar. Dat is één kilo per jaar, ofwel drie gram vet per dag.
Dikke mensen hoor je van zichzelf vaak zeggen dat ze niet veel eten. Maar mensen worden niet dik van de lucht. Het is een beeld dat ze hebben gecreëerd. Dat komt door de onmenselijke druk waaronder ze door het leven gaan. Ze gebruiken het om zich te beschermen tegen de manier waarop ze door de omgeving worden benaderd.
Toch is de hele wereld bezig hele ingenieuze mechanismen te bedenken voor obesitas. Alleen ‘te veel eten’ brengt namelijk geen brood op de plank. Zo is de moleculaire biologie bezig met het zoeken naar genen die obesitas veroorzaken. Maar terwijl het aantal mensen met overgewicht de afgelopen dertig jaar verdubbeld is, zijn onze genen niet veranderd. Dit soort onderzoek gaat momenteel ten koste van het pijnlijke inzicht dat te veel eten de oorzaak is van obesitas. Laten we nou eens ophouden met het zoeken van allerlei fancy verklaringen voor overgewicht, en de wetenschap richten op oplossingen. Zo stelde onlangs iemand voor om mensen meer te laten betalen voor chips. Ga eens onderzoeken of dat soort simpele dingen echt werkt. Hoeveel helpen maatregelen als betere fietspaden en meer gymnastieklessen op de basisschool nou echt?
Dat je zwaarlijvigheid zou kunnen overdragen via besmetting met een virus lijkt mij dus gewoon een broodje aap. Staan deze onderzoekers over twintig jaar in Stockholm om de Nobelprijs in ontvangst te nemen? I don’t think so!’
Jasper Harms