Oratie prof. Herbert van Amerongen
‘‘Er is geen enkele reden om te denken dat kunstmatige fotosynthese als duurzame energiebron minder kans van slagen heeft dan de miljarden euro’s eisende ontwikkeling van energie uit kernfusie. Ontwikkel daarom zonnecellen die de levende natuur nabootsen en rechtstreeks brandstoffen aanmaken,” aldus prof.dr. Herbert van Amerongen bij zijn inaugurele rede op 21 december bij gelegenheid van de aanvaarding van het ambt van hoogleraar Biofysica aan Wageningen Universiteit.
In zijn oratie Biofysica, wetenschap van leven en dood gaat de Wageningse hoogleraar in op recente ontwikkelingen in het onderzoek naar de manier waarop groene planten energie vastleggen. Het proces waarbij groene planten de energie uit zonlicht gebruiken om te groeien en reservestoffen te maken, fotosynthese, biedt ongekende mogelijkheden als toekomstige energiebron. “We hoeven ‘alleen maar’ de natuur op een slimme manier te kopiëren”, aldus prof. Van Amerongen. Hij ziet mogelijkheden in de ontwikkeling van kunstmatige bladeren - die enigszins vergelijkbaar zijn met het blad van planten - die rechtstreeks brandstoffen produceren.
Voordeel van kunstmatige fotosynthese ten opzichte van de inmiddels populaire gedachte van de productie van energiegewassen (biomassa) is dat de efficiëntie van de energieomzetting van kunstmatige bladeren vele malen hoger is. Ook is het benodigde oppervlak - bij biomassa-energie immens - vele malen kleiner. Bovendien is deze milieuvriendelijke energieproductie flexibel voor het beoogde doel, bijvoorbeeld voor een huishouden, wijk, industrieterrein of stad en bindt mogelijk zelfs CO2.
Daarnaast is het zeer onzeker of het kernfusieproces - op zich niet milieubelastend - ooit tot daadwerkelijk gebruik zal leiden, gezien de problemen met het proces zelf, de plaatsing van dergelijke centrales en de omzetting naar bruikbare energie. Dat laatste geldt overigens ook voor grootschalig gebruik van fotosynthese. Volgens Herbert van Amerongen zijn er niet veel alternatieven als we onze welvaart in stand willen houden en ook de rest van de wereld daarin willen laten delen.
De Biofysica-groep van prof. Van Amerongen doet onder andere fundamenteel wetenschappelijk onderzoek naar de manier waarop, op moleculair niveau, groene planten in staat zijn zonlicht te gebruiken als energiebron voor alle chemische processen die in een plant plaatsvinden. Recent ontdekte de groep dat de eerste ultrasnelle moleculaire stappen waarop dat gebeurt in feite langzamer verlopen, terwijl het direct hierop volgende energieverlies wat groter is dan voorheen werd gedacht. Dit lijkt ongewenst voor de efficiëntie van het proces maar door op een ultrakorte tijdschaal wat energie op te offeren wordt de kans verlaagd dat de resterende energie weglekt.