In heel Europa dreigt het platteland zijn karakter te verliezen door oprukkende woonwijken, wegen en toeristencentra. Toch ligt juist onder de rook van grote steden de oplossing, schrijft het LEI, onderdeel van Wageningen UR, in een rapport. Plattelandsgemeentes moeten met grote steden in de omgeving regionaal beleid gaan maken. En de stedeling moet gaan betalen.
De beleidsnota’s moeten vastleggen waar ruimte komt voor wonen, landbouw, recreatie, natuur en waterberging. Want het platteland rondom steden wordt steeds meer consumptielandschap, zoals het LEI het noemt, en minder een agrarisch productielandschap. Plattelandsgemeentes maken nu vooral nog zelf ruimtelijk beleid en hebben weinig contact met steden daarover, terwijl een deel van de gebruikers van het landelijk gebied wel uit de steden komt. Regionaal beleid zou de relatie tussen stad en platteland moeten versterken.
Het LEI deed samen met universiteiten in Finland, Frankrijk, Hongarije en Spanje een driejarig onderzoek naar de invloed van stedelijke druk op het platteland in die landen. In Nederland onderzocht het LEI het platteland rond de randstad en de toeristische kustgebieden van Zeeland.
Bij het ontwikkelen van regionaal beleid hoeft niet alleen de overheid betrokken te zijn, stellen de hoofdauteurs Greet Overbeek en Ida Terluin van het LEI. Bij publieke goederen en diensten, zoals onderhoud en ontwikkeling van natuur, recreatieve paden en routes, is de overheid de belangrijkste betaler. Maar steeds meer wordt ook andere partijen gevraagd hieraan bij te dragen. Voor private goederen en diensten, zoals streekproducten, consumpties in cafés, hotels of rondleidingen betaalt de gebruiker zelf. Maar daarbuiten zijn ook stedelingen die buiten wonen en recreëren, maar in de stad hun brood verdienen, verantwoordelijk voor een groot deel van de vraag naar ruimte en voorzieningen op het platteland. De grote vraag naar mooi wonen op het platteland is bijvoorbeeld een bedreiging, maar kan ook bijdragen aan behoud van natuur en landschap. Nieuwe woningen zou je kunnen koppelen aan een gebiedsfonds, waarmee natuur en landschap in stand gehouden worden. Dat fonds kan gevuld worden met belastinggelden, maar ook door het verschil in de grondprijs van grond met een agrarische bestemming en een woonbestemming. Of door sponsoring, suggereert het LEI.
Joris Tielens