Een internationaal team van onderzoekers heeft in het Fojagebergte van Nieuw-Guinea een ‘verloren wereld’ gevonden. Ze ontdekten er een dozijn nieuwe plant- en diersoorten waaronder vlinders, vogels, kikkers, palmen en een rododendron. Ook vonden ze een uitgestorven gewaande paradijsvogel. De plaats deed een van de expeditieleden denken aan de Hof van Eden. Een unieke vondst? Of zijn er meer onherbergzame gebieden waar je een dozijn nieuwe soorten ontdekt als je er vier taxonomen loslaat?
Prof. Marc Sosef, hoogleraar Biosystematiek:
‘Het maakt wel uit wáár je de taxonomen loslaat. Op een afgelegen stuk hooggebergte in Nieuw-Guinea zit je in ieder geval goed. Nieuw-Guinea is op zichzelf al een notoir soortenrijk gebied, omdat daar twee bio-geografisch rijke gebieden – Australië en Indonesië - bij elkaar komen. Dit in combinatie met bergen maakt dat je dan echt te maken hebt met een motor van evolutie die leidt tot een hoge biodiversiteit.
Als het gaat om een team van taxonomen met verschillende specialisaties, dan kun je wel op meer plaatsen op de aarde een dozijn nieuwe soorten ontdekken. Een nieuwe vogelsoort is al een stuk moeilijker, want naar vogels en zoogdieren is veel onderzoek gedaan. Het zou dus wel iets bijzonders kunnen zijn, maar ik sta niet gelijk met mijn oren te klapperen. Tijdens veldwerk in Gabon vinden we ook regelmatig twee of drie nieuwe plantensoorten. Als ik een maandje samen op expeditie zou gaan met een vlinder-, vogel- en kikkertaxonoom komen we misschien ook wel op tien soorten.
Of je voor het gebied in Nieuw-Guinea moet spreken van een hotspot, is een kwestie van definitie. Er is een groep die deze term gebruikt voor een plek met veel biodiversiteit. Anderen noemen iets pas een hotspot als er echt spannende dingen te gebeuren staan, als de biodiversiteit bedreigd wordt. Uit de mededeling dat er sprake is van een maagdelijk gebied waar nog maar heel weinig mensen zijn geweest, maak ik op dat het in die laatste betekenis geen hotspot is. De flora en fauna wordt er niet direct bedreigd.
In Afrika zijn plekken in de regenwouden aan te wijzen die een relatief grote biodiversiteit kennen. Het zijn regenbosrefugia geweest - een soort eilandjes die overbleven toen tijdens de laatste ijstijd het areaal regenwoud drastisch terugliep - waar veel soorten hebben kunnen overleven. Vanuit deze centra is na de ijstijd een aantal soorten zich weer gaan verspreiden, maar de biodiversiteit in de refugia is nog steeds groter dan die in de omgeving. Zoiets zou ook kunnen gelden voor Nieuw-Guinea.
Je ziet iets vergelijkbaars ook rond de tafelbergen in Suriname en de Guyana’s van Zuid-Amerika. Dat zijn weinig toegankelijke hoogvlaktes in het regenwoud die ook een enorme rijkdom aan flora en fauna hebben. Die gebieden zijn uniek omdat zij zich lange tijd geïsoleerd konden ontwikkelen. Er zijn op de wereld waarschijnlijk dus nog veel meer verloren werelden te ontdekken.’
Gert van Maanen