De onoverdekte uitloop voor kippen levert in de Nederlandse veehouderij veel risico’s op voor de volksgezondheid en voedselveiligheid. Kippen kunnen daar besmet raken met vogelpest en te veel dioxine binnenkrijgen. Toch is een verbod op uitloop volgens experts van Wageningen UR niet nodig. Er zijn genoeg andere manieren om de risico’s te verkleinen.
‘Het is veel te kort door de bocht om huisvestingssystemen die bedoeld zijn om dierenwelzijn te bevorderen, af te serveren omdat ze verhoogde gezondheidsrisico’s met zich meebrengen. Ook in reguliere systemen kun je niet garanderen dat je een honderd procent veilig product levert. Het is wel belangrijk consumenten beter te informeren, zodat ze een bewuste afweging kunnen maken over de veiligheids- en welzijnsaspecten van een product’, zegt ir. Martien Bokma, onderzoekster productkwaliteit en –borging bij de Animal Sciences Group in Lelystad. Zij werkte mee aan een studie naar voedselveiligheid van diervriendelijke huisvesting bij zowel leghennen, vleeskuikens, varkens en vleeskalveren. De resultaten zijn deze week bekend gemaakt.
De studie probeert de spanningsvelden tussen dierenwelzijn en voedselveiligheid in kaart te brengen. De belangrijkste aanbeveling is dat beheerders van welzijnvriendelijke systemen moeten proberen contacten tussen de boerderijdieren en wilde fauna te voorkomen. ‘Het scheiden van commercieel gehouden dieren en de wilde fauna zou, in verband met de overdracht van besmettelijke dierziekte, altijd het uitgangspunt moeten zijn. Zo kun je je afvragen of het wel verantwoord is om pluimvee in een buitenloop te houden in een gebied waar bijvoorbeeld ook veel ganzen grazen.’
De onderzoekers denken verder dat de risico’s op de insleep van vogelpest beperkt kunnen worden door uitlopen te overdekken en te voorzien van vogelwerend gaas. Andere oplossingen zijn intensiever monitoren op sterfte en productie, in combinatie met het afschrikken van wilde fauna. Het tijdelijk ophokken in periodes met grote risico’s zien de onderzoekers vooral als een aanvullende maatregel.
Leghennen in een buitenloop kunnen ook dioxine uit de grond opnemen, wat een risico oplevert voor mensen. ‘Maar door het eerste deel van de uitloop te verharden en te zorgen dat er in de rest van de uitloop gewas blijft staan, kun je de dioxineopname waarschijnlijk al voldoende reduceren’, denkt Bokma.
Verder is het verstandig consumenten nadrukkelijk te blijven wijzen op de eigen verantwoordelijkheid bij het bewaren en bereiden van voedsel. Bokma: ‘Ik kan mij voorstellen dat sommige consumenten een uitloop zo waardevol vinden, dat ze er geen bezwaar tegen hebben om in de keuken extra op te letten. Invriezen, geen rauwe kipfilet naast een verse krop sla leggen, of een stukje vlees even extra doorbakken zullen veel mensen geen probleem vinden.’
Dit impliceert ook dat de overheid het systeem van algemeen geldende normen voor voedselveiligheid moet loslaten en die normen moet toesnijden op specifieke doelgroepen. ‘Voor ouderen of andere kwetsbare groepen is een kleine kans op een campylobacterbesmetting misschien onaanvaardbaar, maar voor anderen is het niet zo’n probleem’, zegt Bokma.
Het onderzoek is uitgevoerd in opdracht van het ministerie van LNV door onderzoekers van de Animal Sciences Group en de Agrotechnology and Food Sciences Group binnen het programma Verantwoorde Veehouder.
Gert van Maanen