Als vierjarige bezocht Lola Domínguez García voor het eerst het dorp in Galicië waar haar ouders vandaan kwamen. Ze zag in 1975 oude gerimpelde mensen die het gras met de zeis maaiden en elkaar hielpen het hooi met gavel, vork en houten karren in de opslagplaatsen te krijgen. De mest van de koeien werd zorgvuldig bewaard om in het voorjaar over het land te kunnen verspreiden.
Domínguez García promoveert deze week aan Wageningen Universiteit bij prof Jan Douwe van der Ploeg, Rurale Sociologie, op de veranderingen die zich de afgelopen dertig jaar hebben voorgedaan in de manier waarop in het dorp van haar grootouders geboerd wordt.
Als economiestudent in Spanje kwam ze er achter dat economische modellen niet toepasbaar zijn op de werkelijkheid van de landbouw. ‘De boer laat zich niet leiden door de maximalisatie van het netto inkomen’, schrijft ze in haar proefschrift The way you do, it matters. Boeren laten hun beslissingen mede bepalen door de gemeenschap waarin ze leven. Tegelijkertijd leggen de markt en de politiek regelmatig beperkingen op, die van invloed zijn op de opbrengsten.
En toch: ondanks het lage inkomen overleven veel boerenbedrijven, ook in Galicië. Domínguez García stelt nu vast dat de manier van overleven is veranderd. In de streek is sprake van toenemende intensivering en specialisatie. Het aantal bedrijven neemt af en ook het areaal bruikbare landbouwgrond vermindert. Volgens de onderzoekster leidt dat tot stijgende kosten en afnemende opbrengsten en dus een lager inkomen. Wat de onderzoekster opvalt is dat een deel van de aanwezige natuurlijke hulpbronnen in verval raakt en niet meer gebruikt wordt.
Die lokale natuurlijke hulpbronnen moeten volgens de onderzoeker weer in gebruik genomen worden. Boeren nemen niet alleen deel aan het economische proces, zij kunnen ook werken aan ecologisch en sociaal duurzaam landgebruik, concludeert ze. Daar moet meer rekening mee worden gehouden. / Jan Braakman
Bovenstaand bericht is geproduceerd door de redactie van Resource, het weekblad voor Wageningen Universiteit en Researchcentrum. Het wordt u aangeboden door de afdeling Corporate Communicatie. Meer informatie bij Pers- en wetenschapsvoorlichting van Wageningen UR, e-mail: pers.communicatie@wur of bij de redactie van Resource, e-mail: resource@cereales.nl. Zie archief (inclusief Wb-artikelen) op http://www.resource-online.nl.