Grasland beheren met aandacht voor de natuur zorgt er niet voor dat er meer plantensoorten gaan groeien. Wel blijven met natuurgerichte maatregelen planten die er al staan behouden. Dat blijkt uit onderzoek van Alterra van Wageningen UR naar de ecologische effecten van agrarisch natuurbeheer op graslanden.
De onderzoekers bekeken de natuurontwikkelingen van natte schrale graslanden, matig voedselrijke, en bloemrijke graslanden, die alle drie natuurdoelen zijn. Ze vergeleken van ongeveer 230 beheerde locaties vorig jaar de samenstelling van plantensoorten. Daarnaast analyseerden ze de ontwikkeling van acht gebieden waar al vanaf het startpunt van natuurgericht beheer in de jaren tachtig gegevens over zijn bijgehouden.
De studie laat zien dat hoe hoger de natuurdoelen zijn gesteld in de afspraken tussen de boer en de overheid, hoe meer soorten er staan en hoe waardevoller de samenstelling van plantensoorten is. Nieuwe en bijzondere soorten kwamen er echter nauwelijks bij, ondanks maatregelen als vernatting en verschraling. Agrarisch natuurbeheer draagt dus bij aan het behoud van de natuur, maar niet aan de ontwikkeling ervan, concluderen de onderzoekers.
De onderzoekers merkten verder dat veel afgesproken natuurdoelen niet gehaald worden buiten de schuld van beheerders of boeren om. Factoren waar de beheerder geen invloed op heeft, zoals vermesting en waterhuishouding, zorgen er soms voor dat de gewenste resultaten niet gehaald kunnen worden, schrijven ze in hun rapport. Omdat boeren niet aan de eisen voldoen, lopen ze geregeld hun financiële steun mis, terwijl ze wel de afgesproken maatregelen treffen.
Subsidieregelingen gaan teveel uit van de gedachte dat natuur maakbaar is, stelt Alterra. De landelijke subsidieregelingen zijn te uniform en rigide, en de doelen houden geen rekening met de eigenheid van gebieden. Vaak is meer nodig dan goed beheer. Planten moeten bijvoorbeeld wel in het gebied kunnen komen. Een goede zaadbank of bereikbaarheid vanuit een nabijgelegen groeiplaats zijn cruciaal voor de komst van nieuwe soorten. Ook kan het lang duren voor een maatregel daadwerkelijk effect heeft. / Laurien Holtjer
Bovenstaand bericht is geproduceerd door de redactie van Resource, het weekblad voor Wageningen Universiteit en Researchcentrum. Het wordt u aangeboden door de afdeling Corporate Communicatie. Meer informatie bij Pers- en wetenschapsvoorlichting van Wageningen UR, e-mail: pers.communicatie@wur of bij de redactie van Resource, e-mail: resource@cereales.nl. Zie archief (inclusief Wb-artikelen) op http://www.resource-online.nl.